یوگا پیام مهر · مدرسان

مایا ماچوه؛ آموزش، پرسش و مسیر یوگای سیکلیک

از تجربه کودکی در کنار آموزگاران یوگا تا جست‌وجو برای فهم رابطه میان حرکت‌ها؛ روایت مایا از تمرینی که در آن «چگونه کنار هم قرار گرفتن آساناها» نیز اهمیت دارد.

مایا ماچوه، مدرس اصلی یوگا پیام مهر
مایا ماچوه بنیان‌گذار مشترک یوگا پیام مهر و از توسعه‌دهندگان یوگای سیکلیک

از زبان مایا · روایت بازنویسی‌شده

پرسشی که از سال‌های نخست زندگی آغاز شد

علاقه من به یوگا ریشه در کودکی دارد. مادرم مربی یوگا بود و خانه ما محل گفت‌وگو و رفت‌وآمد استادان و علاقه‌مندان این رشته بود. آن روزها بسیاری از بحث‌های فلسفی و فنی را به‌تمامی نمی‌فهمیدم، اما شنیدن آن گفت‌وگوها برایم الهام‌بخش بود.

وقتی خودم وارد مسیر آموزش شدم، پرسشی آرام‌آرام ذهنم را درگیر کرد: چرا تجربه و نتیجه یک تمرین برای هنرجویان متفاوت است؟ چرا بعضی وضعیت‌ها، اگر بدون آمادگی یا تناسب کافی اجرا شوند، ممکن است ناراحتی ایجاد کنند؟

این پرسش‌ها مرا به مطالعه بیشتر، گفت‌وگو با مدرسان و پزشکان آشنا با یوگا و بازنگری در شیوه کنار هم نشاندن آساناها کشاند. دریافتم که فقط انتخاب هر حرکت مهم نیست؛ آمادگی، ترتیب، فاصله و نحوه ورود و خروج از آن نیز باید دیده شود.

ریشه‌های یک مسیر آموزشی

از پونه و احمدآباد تا آموزش یوگا در ایران

مایا ماچوه در شهر پونه هند به دنیا آمد و در احمدآبادِ ایالت گجرات بزرگ شد. نخستین آشنایی او با یوگا نزد مادرش، که خود مربی یوگا بود، شکل گرفت؛ سپس پیش از آمدن به ایران از آموزگاران دیگری نیز آموخت.

این مسیر از تجربه خانوادگی آغاز شد و با مطالعه، آموزش و همکاری با دکتر ساعد احمدی ادامه یافت. جزئیات زندگی و فعالیت حرفه‌ای در این بخش بر پایه متن زندگینامه‌ای ارائه‌شده از آرشیو یوگا پیام مهر تنظیم شده‌اند.

شکل‌گیری یک روش

از مشاهده در کلاس تا طراحی «سیکل»

طبق روایت شخصی مایا، او با همکاری دکتر ساعد احمدی درباره نقش ترتیب اجرای آساناها مطالعه کرد. او از بررسی ۷۷ آسانا طی حدود سه سال و دسته‌بندی حرکت‌ها بر اساس ویژگی‌های بدنی و اجرایی سخن می‌گوید.

به گفته او، در هر گروه تلاش شد حرکت‌های اصلی و آماده‌کننده با نظمی مشخص کنار هم قرار گیرند تا هنرجو برای حرکت بعدی آمادگی بیشتری داشته باشد. به چنین مجموعه‌ای «سیکل» گفته شد.

این شرح، تاریخ شفاهی و روایت آموزشی شکل‌گیری روش است؛ تعداد حرکات، دوره مطالعه و مشاهدات درمانی روایت‌شده در سند اولیه، تا زمان ارائه گزارش پژوهش قابل بررسی، نباید به‌عنوان یافته بالینی مستقل یا اثبات اثربخشی درمانی ارائه شوند.

معیارهای طراحی توالی

شش پرسش درباره کیفیت و ترتیب حرکت‌ها

متن مایا شش محور را برای بررسی و کنار هم قرار دادن آساناها بیان می‌کند. این‌ها اصول توصیفی این رویکرد هستند، نه نسخه پزشکی یا یک توالی یکسان برای همه.

01

ستون مهره‌ها

حرکت چه ارتباطی با وضعیت و عملکرد ستون مهره‌ای دارد؟

02

مفاصل و عضلات

دامنه حرکت مفصل، نوع انقباض و کشش عضلانی چگونه است؟

03

تجربه جسم و ذهن

این وضعیت از نظر بدنی و توجه ذهنی چه ویژگی‌هایی دارد؟

04

انعطاف و توان فرد

برای اجرای وضعیت، چه میزان آمادگی و انعطاف لازم است؟

05

ورود و خروج از حرکت

چگونه می‌توان با کنترل و توجه وارد حرکت شد و از آن خارج شد؟

06

گرم‌کردن و آماده‌سازی

چه حرکت یا مرحله‌ای پیش از وضعیت اصلی به آماده‌شدن بدن کمک می‌کند؟

نقاط عطف در روایت تاریخی پیام مهر

آموزش، تألیف و بنیان‌گذاری

این سال‌شمار از متن زندگینامه‌ای موجود در آرشیو مجموعه برگرفته شده است؛ آثار و گواهی‌های تاریخی، در صورت فراهم‌شدن نسخه‌های قابل بررسی، می‌توانند به‌صورت جداگانه معرفی شوند.

  1. ۱۳۶۳

    جزوه‌های آغازین سیکلیک یوگا

    بر اساس این روایت، جزوه‌های اولیه سیکلیک یوگا از این سال به‌تدریج در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفتند و چرخه‌های آموزشی گسترش یافتند.

  2. ۱۳۷۳

    همکاری با انجمن یوگای ایران

    مایا به انجمن پیوست و به‌گفته این تاریخچه، در تدوین درسنامه‌های مربیگری و برای بیش از پنج سال در ارزیابی دوره‌های مربیگری بانوان مشارکت داشت.

  3. ۱۳۷۶

    پایه‌گذاری یوگا پیام مهر

    در ۱۹ شهریور ۱۳۷۶، مایا ماچوه و دکتر ساعد احمدی، مطابق روایت تاریخچه مجموعه، باشگاه یوگا پیام مهر را در تهران بنیان گذاشتند.

  4. ۱۳۷۷

    انتشار کتاب سیکلیک یوگا

    در فروردین ۱۳۷۷ کتاب «سیکلیک یوگا» به‌گفته این سند در ۱۸۰ صفحه از سوی انتشارات پیک فرهنگ منتشر شد.

  5. ۱۳۷۹

    همراهی با انتشار نشریه یوگا

    مایا در شکل‌گیری و تهیه محتوای نشریه رنگی یوگا که از تابستان ۱۳۷۹ با مسئولیت دکتر ساعد احمدی منتشر می‌شد، نقش داشت.

نوشتن و پرورش نسل‌های بعد

از درسنامه تا پرورش مدرس

دامنه محتوای آموزشی مایا، بر اساس همین تاریخچه، از مبانی یوگا و تربیت مربی تا آناتومی و فیزیولوژی، یاما و نیاما، یوگا نیدرا، پرانایاما، تمرکز و مراقبه را در بر می‌گرفت. این فهرست، سابقه تألیف و تدریس را توصیف می‌کند و به معنای عرضه فعلی همه این دوره‌ها نیست.

او در کنار فعالیت آموزشی، برای نشریه «پیام مهر» درباره تمرین، تنفس و اخلاق یوگا می‌نوشت. در روایت مدرسه، شماری از هنرجویان او بعدها خود به تدریس یوگا پرداختند؛ میراثی که در انتقال تجربه از یک نسل به نسل بعد معنا پیدا می‌کند.

برخی عناوین و آثارِ در دست تهیه در سند اولیه بدون تاریخ انتشار قطعی آمده‌اند؛ تا فراهم‌شدن اطلاعات کتاب‌شناختی، از معرفی آن‌ها به‌عنوان کتاب منتشرشده خودداری می‌کنیم.

آموزش امروز

تمرین به‌عنوان رابطه‌ای آگاهانه

در روش آموزشی پیام مهر، حرکت، تنفس، مشاهده و تأمل در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. این صفحه شخصیت و مسیر فکری مایا را معرفی می‌کند؛ شرح کامل روش در صفحه مستقل یوگای سیکلیک آمده است.

برنامه‌ها و دوره‌های در حال ثبت‌نام جداگانه معرفی می‌شوند. این زندگینامه وعده نتیجه درمانی یا اعلام ثبت‌نام دوره مشخصی نیست.

در ارتباط بمانیم

از داستان یک پرسش،به روش آگاهانه تمرین.

برای شناخت بیشتر رویکرد آموزشی و مفهوم «سیکل» به صفحه اختصاصی یوگای سیکلیک بروید.