ستون مهرهها
حرکت چه ارتباطی با وضعیت و عملکرد ستون مهرهای دارد؟
یوگا پیام مهر · مدرسان
از تجربه کودکی در کنار آموزگاران یوگا تا جستوجو برای فهم رابطه میان حرکتها؛ روایت مایا از تمرینی که در آن «چگونه کنار هم قرار گرفتن آساناها» نیز اهمیت دارد.
از زبان مایا · روایت بازنویسیشده
علاقه من به یوگا ریشه در کودکی دارد. مادرم مربی یوگا بود و خانه ما محل گفتوگو و رفتوآمد استادان و علاقهمندان این رشته بود. آن روزها بسیاری از بحثهای فلسفی و فنی را بهتمامی نمیفهمیدم، اما شنیدن آن گفتوگوها برایم الهامبخش بود.
وقتی خودم وارد مسیر آموزش شدم، پرسشی آرامآرام ذهنم را درگیر کرد: چرا تجربه و نتیجه یک تمرین برای هنرجویان متفاوت است؟ چرا بعضی وضعیتها، اگر بدون آمادگی یا تناسب کافی اجرا شوند، ممکن است ناراحتی ایجاد کنند؟
این پرسشها مرا به مطالعه بیشتر، گفتوگو با مدرسان و پزشکان آشنا با یوگا و بازنگری در شیوه کنار هم نشاندن آساناها کشاند. دریافتم که فقط انتخاب هر حرکت مهم نیست؛ آمادگی، ترتیب، فاصله و نحوه ورود و خروج از آن نیز باید دیده شود.
ریشههای یک مسیر آموزشی
مایا ماچوه در شهر پونه هند به دنیا آمد و در احمدآبادِ ایالت گجرات بزرگ شد. نخستین آشنایی او با یوگا نزد مادرش، که خود مربی یوگا بود، شکل گرفت؛ سپس پیش از آمدن به ایران از آموزگاران دیگری نیز آموخت.
این مسیر از تجربه خانوادگی آغاز شد و با مطالعه، آموزش و همکاری با دکتر ساعد احمدی ادامه یافت. جزئیات زندگی و فعالیت حرفهای در این بخش بر پایه متن زندگینامهای ارائهشده از آرشیو یوگا پیام مهر تنظیم شدهاند.
شکلگیری یک روش
طبق روایت شخصی مایا، او با همکاری دکتر ساعد احمدی درباره نقش ترتیب اجرای آساناها مطالعه کرد. او از بررسی ۷۷ آسانا طی حدود سه سال و دستهبندی حرکتها بر اساس ویژگیهای بدنی و اجرایی سخن میگوید.
به گفته او، در هر گروه تلاش شد حرکتهای اصلی و آمادهکننده با نظمی مشخص کنار هم قرار گیرند تا هنرجو برای حرکت بعدی آمادگی بیشتری داشته باشد. به چنین مجموعهای «سیکل» گفته شد.
این شرح، تاریخ شفاهی و روایت آموزشی شکلگیری روش است؛ تعداد حرکات، دوره مطالعه و مشاهدات درمانی روایتشده در سند اولیه، تا زمان ارائه گزارش پژوهش قابل بررسی، نباید بهعنوان یافته بالینی مستقل یا اثبات اثربخشی درمانی ارائه شوند.
معیارهای طراحی توالی
متن مایا شش محور را برای بررسی و کنار هم قرار دادن آساناها بیان میکند. اینها اصول توصیفی این رویکرد هستند، نه نسخه پزشکی یا یک توالی یکسان برای همه.
حرکت چه ارتباطی با وضعیت و عملکرد ستون مهرهای دارد؟
دامنه حرکت مفصل، نوع انقباض و کشش عضلانی چگونه است؟
این وضعیت از نظر بدنی و توجه ذهنی چه ویژگیهایی دارد؟
برای اجرای وضعیت، چه میزان آمادگی و انعطاف لازم است؟
چگونه میتوان با کنترل و توجه وارد حرکت شد و از آن خارج شد؟
چه حرکت یا مرحلهای پیش از وضعیت اصلی به آمادهشدن بدن کمک میکند؟
نقاط عطف در روایت تاریخی پیام مهر
این سالشمار از متن زندگینامهای موجود در آرشیو مجموعه برگرفته شده است؛ آثار و گواهیهای تاریخی، در صورت فراهمشدن نسخههای قابل بررسی، میتوانند بهصورت جداگانه معرفی شوند.
بر اساس این روایت، جزوههای اولیه سیکلیک یوگا از این سال بهتدریج در اختیار علاقهمندان قرار گرفتند و چرخههای آموزشی گسترش یافتند.
مایا به انجمن پیوست و بهگفته این تاریخچه، در تدوین درسنامههای مربیگری و برای بیش از پنج سال در ارزیابی دورههای مربیگری بانوان مشارکت داشت.
در ۱۹ شهریور ۱۳۷۶، مایا ماچوه و دکتر ساعد احمدی، مطابق روایت تاریخچه مجموعه، باشگاه یوگا پیام مهر را در تهران بنیان گذاشتند.
در فروردین ۱۳۷۷ کتاب «سیکلیک یوگا» بهگفته این سند در ۱۸۰ صفحه از سوی انتشارات پیک فرهنگ منتشر شد.
مایا در شکلگیری و تهیه محتوای نشریه رنگی یوگا که از تابستان ۱۳۷۹ با مسئولیت دکتر ساعد احمدی منتشر میشد، نقش داشت.
نوشتن و پرورش نسلهای بعد
دامنه محتوای آموزشی مایا، بر اساس همین تاریخچه، از مبانی یوگا و تربیت مربی تا آناتومی و فیزیولوژی، یاما و نیاما، یوگا نیدرا، پرانایاما، تمرکز و مراقبه را در بر میگرفت. این فهرست، سابقه تألیف و تدریس را توصیف میکند و به معنای عرضه فعلی همه این دورهها نیست.
او در کنار فعالیت آموزشی، برای نشریه «پیام مهر» درباره تمرین، تنفس و اخلاق یوگا مینوشت. در روایت مدرسه، شماری از هنرجویان او بعدها خود به تدریس یوگا پرداختند؛ میراثی که در انتقال تجربه از یک نسل به نسل بعد معنا پیدا میکند.
برخی عناوین و آثارِ در دست تهیه در سند اولیه بدون تاریخ انتشار قطعی آمدهاند؛ تا فراهمشدن اطلاعات کتابشناختی، از معرفی آنها بهعنوان کتاب منتشرشده خودداری میکنیم.
آموزش امروز
در روش آموزشی پیام مهر، حرکت، تنفس، مشاهده و تأمل در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این صفحه شخصیت و مسیر فکری مایا را معرفی میکند؛ شرح کامل روش در صفحه مستقل یوگای سیکلیک آمده است.
برنامهها و دورههای در حال ثبتنام جداگانه معرفی میشوند. این زندگینامه وعده نتیجه درمانی یا اعلام ثبتنام دوره مشخصی نیست.
در ارتباط بمانیم
برای شناخت بیشتر رویکرد آموزشی و مفهوم «سیکل» به صفحه اختصاصی یوگای سیکلیک بروید.