حرکت میتواند بخشی از زندگی سالمتر با دیابت باشد. هدف، ساختن عادتهایی پایدار در کنار مراقبت مناسب است؛ نه کنارگذاشتن درمان.
در نشریه قدیمی یوگا پیام مهر، مقالهای درباره دیابت، فعالیت بدنی، تغذیه، آرامسازی و نمونهای از تمرینات یوگا را کنار هم قرار داده بود. این نگاه چندوجهی ارزش توجه دارد؛ اما متن اصلی همچنین این برداشت را مطرح میکرد که برخی مبتلایان به دیابت نوع دو میتوانند با رژیم غذایی و یوگا از دارو بینیاز شوند و درباره تأثیر یوگا بر غدد و وزن ادعاهایی گسترده داشت. این گفتهها نباید راهنمای پزشکی امروز تلقی شوند.
درمان دیابت برای هر فرد متفاوت است
دیابت نوع یک و نوع دو بیماریهایی متفاوتاند و برنامه درمان بر اساس شرایط فرد تعیین میشود. افراد مبتلا به دیابت نوع یک به انسولین نیاز دارند. مبتلایان به دیابت نوع دو نیز ممکن است بر اساس نیاز به اصلاح عادتهای زندگی، دارو، انسولین یا ترکیبی از آنها احتیاج داشته باشند. هیچ کلاس یوگا یا تمرین تنفسی نمیتواند بهتنهایی درباره تغییر درمان تجویزشده تصمیم بگیرد.
در استانداردهای مراقبت دیابت انجمن دیابت آمریکا در سال ۲۰۲۶، فعالیت بدنی بخشی مهم از مراقبت معرفی شده است. پیادهروی، تمرین قدرتی، یوگا و دیگر حرکتهای قابلدسترس ممکن است به افزایش فعالیت افراد کمک کنند، هرچند نوع و شدت مناسب باید با توجه به نیازهای فرد انتخاب شود.
یوگا چه نقشی میتواند داشته باشد؟
برای فردی که از نظر پزشکی امکان فعالیت دارد، یوگای تعدیلشده میتواند فرصتی برای حرکت، تعادل، انعطاف، آگاهی بدنی و استراحت فراهم کند. استفاده از صندلی یا دیوار، حرکات نشسته و آسانترکردن تغییر وضعیت از زمین به ایستاده، میتواند تمرین را دسترسپذیرتر کند.
یوگا تنها بخش فعالیت بدنی نیست و لزوماً جای ورزش هوازی یا تمرین قدرتی را نمیگیرد. لذت بردن از حرکت و استمرار آن شاید از اجرای وضعیتهای دشوار مهمتر باشد.
ایمنی قند خون را جدی بگیریم
فعالیت بدنی میتواند قند خون را حین تمرین و حتی پس از آن تغییر دهد. برای افرادی که انسولین یا بعضی داروهای افزایشدهنده ترشح انسولین دریافت میکنند، افت قند خون یا هیپوگلیسمی خطر مهمی است. تیم درمانی باید درباره پایش قند، خوراکی مناسب، زمان تمرین و برنامه مواجهه با افت قند خون راهنمایی فردی ارائه کند. بر پایه مقاله یوگا دارو را خودسرانه قطع یا کم نکنید.
وجود عوارض چشمی، عصبی، پا، قلبی یا کلیوی ممکن است محدودیتهای خاص حرکتی ایجاد کند. درد، گیجی، سرگیجه، تنگی نفس غیرعادی یا علائم نگرانکننده نباید نادیده گرفته شوند. در صورت احتمال افت قند، طبق برنامه درمانی شخص عمل و در صورت لزوم کمک دریافت شود.
از کجا آغاز کنیم؟
بهجای کپیکردن فهرست ثابت ۲۰ تا ۳۰ دقیقهای مجله، سه پرسش را با مربی آگاه و در صورت نیاز متخصص درمانی مطرح کنیم:
- کدام نوع فعالیت برای وضعیت کنونی من راحت و از نظر پزشکی مناسب است؟
- چه ابزار یا حمایتی مشارکت در تمرین را آسانتر میکند؟
- پیش از تمرین، حین آن و پس از آن به چه مراقبتهایی برای علائم و قند خون نیاز دارم؟
در مقاله یوگا و تغذیه نیز درباره غذا و زیستن آگاهانه صحبت شده است؛ بدون آنکه رژیمی خاص را درمان بیماری معرفی کنیم.
اصل پیام مهر: یوگا میتواند به عادتهای حرکت و توجه کمک کند؛ مدیریت دیابت همچنان باید بر پایه مراقبت پزشکی شخصی انجام شود.
منابع و یادداشت ویرایشی
- نشریه یوگا پیام مهر، شماره دوم، پاییز ۱۳۷۹، «یوگا و دیابت»؛ فهرست تمرینات مبتدی در همان شماره به نام الهام اسدی کاوان و با اشاره به «سیکلیک یوگا» آمده است. در تدوین حاضر، وعده درمان و جایگزینی دارو و جدولهای تاریخی «وزن ایدهآل» کنار گذاشته شدهاند.
- انجمن دیابت آمریکا: استانداردهای مراقبت در دیابت، ۲۰۲۶، بخش ۵.
- NCCIH: اثربخشی و ایمنی یوگا.
این مقاله آموزشی است و جایگزین توصیه فردی درباره دیابت، دارو یا فعالیت بدنی نیست.